Fundusze UE na ochronę zdrowia i polityki społeczne w Polsce
FSE+ i FEDER finansują w Polsce projekty zdrowotne, aktywizację społeczną i wsparcie dla osób wykluczonych. Wyjaśniamy, jakie typy działań są dostępne, dla kogo i jak różni się finansowanie infrastruktury zdrowotnej od programów profilaktycznych.
Kluczowa odpowiedz w 60 sekund
FSE+ i FEDER finansują w Polsce projekty zdrowotne, aktywizację społeczną i wsparcie dla osób wykluczonych. Wyjaśniamy, jakie typy działań są dostępne, dla kogo i jak różni się finansowanie infrastruktury zdrowotnej od programów profilaktycznych.
Dwa filary wsparcia zdrowia z UE
Fundusze europejskie wspierają zdrowie i polityki społeczne przez dwa komplementarne mechanizmy. FEDER (i Fundusz Spójności przez FEnIKS) finansuje infrastrukturę — modernizację szpitali, zakup sprzętu medycznego, budowę lub remont przychodni, systemy e-zdrowia. FSE+ (przez FERS i regionalne programy FSE+) finansuje opiekę nad ludźmi — programy profilaktyczne, aktywizację zawodową i społeczną, wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami, deinstytucjonalizację.
Infrastruktura zdrowotna — FEDER
Projekty infrastrukturalne finansowane z FEDER w ochronie zdrowia: modernizacja oddziałów szpitalnych (saloperacyjne, OIOM, onkologia, kardiologia), zakup aparatury diagnostycznej (rezonans magnetyczny, tomograf, PET), systemy e-zdrowie (elektroniczna dokumentacja medyczna, systemy telemedycyny), budowa lub remont przychodni POZ i ambulatoriów specjalistycznych, ratownictwo medyczne (śmigłowce, wozy SOR, centra powiadamiania ratunkowego).
Beneficjentami są: samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej (SPZOZ), jednostki samorządu terytorialnego posiadające szpitale, kliniki uczelniane, instytuty zdrowia. Dofinansowanie sięga 60–85% kosztów kwalifikowanych.
Programy profilaktyczne — FSE+
FSE+ finansuje działania miękkie na rzecz zdrowia: programy badań profilaktycznych dla grup ryzyka (mammografia, kolonoskopia, cytologia, badania PSA), szczepienia i programy edukacji zdrowotnej, programy walki z uzależnieniami (nikotyna, alkohol, narkotyki), zdrowie psychiczne — centra zdrowia psychicznego, wsparcie dla osób w kryzysie, programy rehabilitacji zawodowej i społecznej dla osób z niepełnosprawnościami.
Beneficjentami są: ośrodki pomocy społecznej, stowarzyszenia i fundacje zdrowotne, kliniki specjalistyczne realizujące programy profilaktyczne, Regionalne Ośrodki Polityki Społecznej, NFZ (jako partner, nie bezpośredni beneficjent).
Polityki społeczne — aktywizacja i integracja
FSE+ wspiera w Polsce szeroki zakres polityk społecznych: aktywizacja zawodowa osób długotrwale bezrobotnych (szkolenia, staże, dotacje na start biznesu), wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami (zatrudnienie wspomagane, warsztaty terapii zajęciowej), programy dla rodzin zagrożonych ubóstwem (żywność, odzież, usługi społeczne), pomoc dla uchodźców i migrantów (integracja, nauka języka, pomoc prawna), deinstytucjonalizacja (przeniesienie opieki z dużych instytucji do środowiska).
Najczęstsze pytania
- Czy prywatny szpital może starać się o dotację UE na sprzęt medyczny?
- Zasadniczo tak, jeśli regulamin naboru to dopuszcza. Wiele programów regionalnych ogranicza wsparcie do podmiotów publicznych lub do placówek, które mają kontrakt z NFZ. Prywatny szpital bez kontraktu z NFZ może mieć trudności z udowodnieniem publicznego charakteru świadczonych usług i kwalifikowalności projektu.
- Co to jest deinstytucjonalizacja i dlaczego finansuje ją UE?
- Deinstytucjonalizacja to przejście z opieki świadczonej w dużych instytucjach (domach opieki, szpitalach psychiatrycznych) do opieki środowiskowej — małych placówek lub pomocy w miejscu zamieszkania. UE uważa opiekę środowiskową za bardziej humanitarną i efektywną. Polska zobowiązała się stopniowo zamykać duże instytucje i tworzyć sieć usług środowiskowych do 2030 roku.
- Jakie programy zdrowotne finansowane z UE są dostępne dla seniorów?
- Programy dla seniorów finansowane z FSE+: profilaktyka chorób (badania przesiewowe, szczepienia), wsparcie opiekunów faktycznych (szkolenia, opieka wytchnieniowa), domy dziennego pobytu i centra aktywności seniora, programy walki z samotnością i wykluczeniem cyfrowym. Wiele z tych programów realizują NGO i ośrodki pomocy społecznej ze środków regionalnych FSE+.
