Jak różnią się polskie województwa pod względem absorpcji funduszy UE?

Dlaczego województwa różnią się tak bardzo?

Absorpcja funduszy UE w polskich województwach różni się pod wieloma wymiarami: łączną kwotą, strukturą sektorową, szybkością uruchamiania naborów i profilem beneficjentów. Te różnice nie są przypadkowe — wynikają z fundamentalnych cech każdego regionu.

Potencjał aplikacyjny to zdolność regionu do generowania dobrych projektów i sprawnego aplikowania o dofinansowanie. Regiony z dużymi i doświadczonymi firmami (Dolnośląskie, Mazowieckie, Wielkopolskie) naturalnie mają wyższy potencjał aplikacyjny w konkursach dla firm. Regiony z bogatszymi samorządami mogą łatwiej wnieść wkład własny do projektów infrastrukturalnych.

Jakość instytucji zarządzającej — urząd marszałkowski — ma ogromne znaczenie dla szybkości i efektywności ogłaszania naborów, oceny wniosków i obsługi umów. Różnice w sprawności administracyjnej między województwami są widoczne w statystykach absorpcji.

Absorpcja w liczbach bezwzględnych vs per capita

W liczbach bezwzględnych liderem jest Mazowieckie — największe province z największą liczbą ludności i największą koncentracją firm. Tuż za nim plasują się Śląskie, Dolnośląskie i Małopolskie — zamożne regiony z rozbudowanymi sektorami przemysłowymi.

W przeliczeniu per capita (kwota UE na mieszkańca) ranking się odwraca. Na czele plasują się województwa Polski Wschodniej: Warmińsko-Mazurskie, Podlaskie, Lubelskie, Świętokrzyskie, Podkarpackie. Dostają mniej w wartościach bezwzględnych, ale na mieszkańca — więcej, bo: intensywność pomocy jest wyższa (PKB per capita niższy), korzystają z dodatkowego programu FEPW, wkład własny jest relatywnie mniejszy.

Profil sektorowy — każde województwo inaczej

Śląskie — silna dominacja energetyki i transformacji klimatycznej (FTJ dla regionów węglowych). Dużo projektów przemysłowych i zakupu taboru tramwajowego. Mazowieckie — innowacje, B+R, MŚP zaawansowane technologicznie, transport kolejowy agglomerat warszawskiej. Dolnośląskie — KGHM, produkcja przemysłowa, projekty inteligentnych specjalizacji (automotive). Małopolskie — turystyka i kultura, uczelnie (Kraków), gospodarka wodno-ściekowa obszarów górskich. Lubelskie i Podkarpackie — infrastruktura drogowa, gospodarka wodno-ściekowa małych gmin, przemysł lotniczy (Rzeszów).

Co mówią wskaźniki zaawansowania absorpcji?

Wskaźnik zaawansowania absorpcji mierzy, jaki procent alokacji programu regionalnego został już zakontraktowany (umowy podpisane) i certyfikowany (rozliczony z KE). Różnice między województwami w tym wskaźniku mogą sięgać kilkunastu punktów procentowych w tym samym momencie perspektywy.

Szybciej kontraktujące województwa ogłaszają nabory wcześniej i sprawniej obsługują wnioski. Ma to znaczenie dla zasady n+3 — wolniejsza kontraktacja zwiększa ryzyko decommitmentu w końcówce perspektywy.