Jak działa program Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej krok po kroku

Czym jest program Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej

Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) to ponadregionalny program na lata 2021–2027, skierowany wyłącznie do wschodniej części kraju. Jest kontynuacją wcześniejszych programów Polska Wschodnia. Jego celem jest zmniejszenie różnic rozwojowych między tą częścią Polski a regionami zamożniejszymi. Program finansowany jest z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).

Wsparciem objęte jest pięć województw historycznie zaliczanych do Polski Wschodniej: lubelskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie. W obecnej perspektywie zasięg programu został rozszerzony o część województwa mazowieckiego (region mazowiecki regionalny, bez Warszawy i otaczających ją powiatów).

Na co przeznaczone są środki

FEPW koncentruje się na obszarach, które mogą realnie przyspieszyć rozwój gospodarczy regionu:

• przedsiębiorczość i innowacje: wsparcie startupów, wdrażanie wzornictwa i automatyzacji w firmach, rozwój modeli biznesowych;
• energetyka i klimat: rozwój odnawialnych źródeł energii, adaptacja miast do zmian klimatu, zrównoważona mobilność miejska;
• transport: budowa i modernizacja dróg oraz infrastruktury kolejowej poprawiającej spójność komunikacyjną regionu;
• turystyka: rozwój ponadregionalnych szlaków i produktów turystycznych wykorzystujących walory wschodniej Polski.

Kto może korzystać z programu

Krąg beneficjentów zależy od konkretnego działania. Najczęściej są to:

• mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (w działaniach na rzecz innowacji i wzornictwa);
• startupy korzystające z programów akceleracyjnych;
• jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki (w działaniach transportowych, energetycznych i miejskich);
• podmioty zarządzające infrastrukturą turystyczną.

Wykaz podmiotów, które już otrzymały dofinansowanie z FEPW w poszczególnych regionach, znajdziesz na stronach /wojewodztwo oraz /baza-dotacji.

Krok 1: Sprawdzenie kwalifikowalności terytorialnej

Pierwszym krokiem jest upewnienie się, że projekt będzie realizowany na obszarze objętym programem. FEPW ma charakter terytorialny — wsparcie dotyczy konkretnych województw. Jeśli firma lub samorząd działa poza tym obszarem, korzysta z innych programów (regionalnych lub krajowych).

Krok 2: Wybór odpowiedniego działania

Program dzieli się na priorytety i działania. Inny tryb dotyczy startupu szukającego akceleracji, inny przedsiębiorstwa wdrażającego automatyzację, a jeszcze inny samorządu budującego drogę. Należy dobrać działanie odpowiadające charakterowi przedsięwzięcia. Aktualne nabory publikowane są na portalu funduszeeuropejskie.gov.pl, a program wdraża głównie Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) oraz inne instytucje.

Krok 3: Przygotowanie wniosku

Na tym etapie przygotowuje się dokumentację: opis projektu, budżet z podziałem na koszty kwalifikowalne, harmonogram oraz dokumenty potwierdzające zdolność do realizacji. W działaniach dla firm istotne są wskaźniki rezultatu, na przykład wzrost przychodów, zatrudnienia czy wdrożenie nowych produktów.

Krok 4: Ocena i wybór projektów

Wnioski oceniane są pod kątem formalnym i merytorycznym. Ocena merytoryczna bierze pod uwagę innowacyjność, wpływ na rozwój regionu oraz trwałość rezultatów. W działaniach konkurencyjnych projekty układane są w listę rankingową, a dofinansowanie otrzymują te z najwyższą punktacją, do wyczerpania alokacji.

Krok 5: Realizacja i rozliczenie

Po podpisaniu umowy beneficjent realizuje projekt i rozlicza wydatki we wnioskach o płatność. Obowiązuje zasada trwałości — efekty projektu trzeba utrzymać przez określony czas (zwykle trzy lub pięć lat). Niedotrzymanie tego warunku może oznaczać konieczność zwrotu części dofinansowania.

Dlaczego istnieje osobny program dla Polski Wschodniej

Unia Europejska różnicuje poziom wsparcia w zależności od zamożności regionów. Województwa wschodnie należą do regionów słabiej rozwiniętych, dlatego oprócz programów regionalnych i krajowych mają do dyspozycji dodatkowy, dedykowany instrument. FEPW nie zastępuje programu regionalnego danego województwa — działa równolegle, uzupełniając go o przedsięwzięcia o charakterze ponadregionalnym.

Gdzie sprawdzić dane o projektach

Wszystkie dofinansowane projekty rejestrowane są w oficjalnych bazach. Krajowym źródłem jest mapadotacji.gov.pl, a unijnym Kohesio. W tym serwisie efekty programu w poszczególnych regionach prezentowane są w sekcjach /wojewodztwo i /powiat, największych beneficjentów znajdziesz w /rankingi, a konkretne podmioty wyszukasz przez /szukaj. Definicje pojęć takich jak EFRR czy region słabiej rozwinięty wyjaśnia /slownik.

Każda kwota podana w serwisie pochodzi z rejestru beneficjentów i jest opatrzona datą pobrania zbioru danych.