Programy krajowe funduszy UE
FENG, FEnIKS, FERS i pozostałe
Programy krajowe funduszy UE zarządzają ministerstwa i są dostępne dla beneficjentów z całej Polski. W perspektywie 2021–2027 to m.in. FENG (innowacje), FEnIKS (infrastruktura i klimat), FERS (rynek pracy), FEPW (Polska Wschodnia) i FEdC (cyfryzacja) — następcy POIR, POIiŚ, POWER, POPW i POPC. Łącznie zakontraktowano w nich ok. 76,11 mld EUR dofinansowania UE.
Programy krajowe (ogólnopolskie) zarządzają ministerstwa i są dostępne dla beneficjentów z całej Polski. Finansują duże, strategiczne przedsięwzięcia: badania i rozwój, transport, transformację energetyczną, cyfryzację i projekty rynku pracy. Ich łączny budżet jest zbliżony do sumy 16 programów regionalnych — razem tworzą polską część polityki spójności.
Przy przejściu z perspektywy 2014–2020 do 2021–2027 większość z nich zmieniła nazwę, zachowując ciągłość tematyczną. Poniższa tabela „poprzednik → następca” pokazuje te same obszary wsparcia w obu perspektywach. Dane o kontraktacji pochodzą z rejestru beneficjentów i są aktualizowane wraz z podpisywaniem nowych umów.
Programy krajowe 2021–2027
| Akronim | Program | Fundusz | Kontraktacja | Projekty |
|---|---|---|---|---|
| FEnIKS | Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 | FEDER | 14,99 mld EUR | 934 |
| FENG | Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 | FEDER | 4,44 mld EUR | 2279 |
| FERS | Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 | FSE+ | 3,13 mld EUR | 1112 |
| FEPW | Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 | FEDER | 2,07 mld EUR | 1472 |
| FEPT | Fundusze Europejskie na Pomoc Techniczną 2021-2027 | FEDER | 414 mln EUR | 107 |
| FER | Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 | FEMPA | 247 mln EUR | 2931 |
| FEdC | Fundusze Europejskie na Cyfryzację 2021-2027 | FEDER | budżet 2 mld EUR | — |
| PS WPR | Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027 | FEADER | budżet 17,4 mld EUR | — |
Programy krajowe 2014–2020
| Akronim | Program | Fundusz | Kontraktacja | Projekty |
|---|---|---|---|---|
| POIiŚ | Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 | FEDER | 29,75 mld EUR | 3271 |
| POIR | Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 | FEDER | 10,27 mld EUR | 14 008 |
| POWER | Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 | FSE | 5,25 mld EUR | 7519 |
| POPC | Program Operacyjny Polska Cyfrowa 2014-2020 | FEDER | 2,7 mld EUR | 735 |
| POPW | Program Operacyjny Polska Wschodnia 2014-2020 | FEDER | 2,08 mld EUR | 3344 |
| POPT | Program Operacyjny Pomoc Techniczna 2014-2020 | FEDER | 761 mln EUR | 401 |
| PROW | Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 | FEADER | budżet 13,51 mld EUR | — |
| PO RYBY | Program Operacyjny Rybactwo i Morze 2014-2020 | FEMP | budżet 531 mln EUR | — |
Poprzednik → następca: te same obszary w dwóch perspektywach
Najczęściej zadawane pytania
- Czym jest krajowy program operacyjny?
- Krajowy (ogólnopolski) program operacyjny to program funduszy europejskich zarządzany centralnie przez ministerstwo — jako Instytucja Zarządzająca — i dostępny dla beneficjentów z całej Polski, niezależnie od województwa. Programy krajowe finansują duże, strategiczne przedsięwzięcia: badania i rozwój, autostrady i koleje, transformację energetyczną, cyfryzację i projekty rynku pracy o zasięgu ogólnokrajowym.
- Jakie są programy krajowe w perspektywie 2021–2027?
- Główne programy krajowe 2021–2027 to: FENG (Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki — innowacje i B+R), FEnIKS (Infrastruktura, Klimat, Środowisko), FERS (Rozwój Społeczny — rynek pracy i edukacja), FEPW (Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej), FEdC (Fundusze Europejskie na Cyfryzację) oraz Fundusze Europejskie na Pomoc Techniczną. Do programów o zasięgu krajowym zalicza się też Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej.
- Jak programy krajowe zmieniły nazwy między perspektywami?
- Przy przejściu z perspektywy 2014–2020 do 2021–2027 większość programów krajowych zmieniła nazwę: POIR stało się FENG, POIiŚ stało się FEnIKS, POWER stało się FERS, POPW stało się FEPW, a POPC (Polska Cyfrowa) stało się FEdC. Zakres bywał modyfikowany, ale ciągłość tematyczna została zachowana — dlatego porównanie „poprzednik → następca” pozwala śledzić te same obszary wsparcia w czasie.
- Który program krajowy ma największy budżet?
- Historycznie największym programem krajowym był POIiŚ (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, 2014–2020) z alokacją ok. 27 mld EUR, finansujący autostrady, koleje, oczyszczalnie i sieci energetyczne. Jego następcą jest FEnIKS. Drugim co do wielkości obszarem są innowacje (POIR → FENG). Kolejność w ujęciu zakontraktowanych kwot pokazuje tabela powyżej.
- Czy firma z dowolnego regionu może aplikować w programie krajowym?
- Tak — to podstawowa różnica względem programów regionalnych. W programie krajowym beneficjentem może być podmiot z dowolnego województwa (wyjątkiem jest FEPW, ograniczony do pięciu województw Polski Wschodniej). Wnioski składa się do właściwej instytucji pośredniczącej: NCBiR i PARP (FENG), CUPT i NFOŚiGW (FEnIKS), wojewódzkie urzędy pracy i MRPiPS (FERS).