Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027
FEnIKS to krajowy program operacyjny z perspektywy 2021-2027, finansowany głównie z Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR). Program obejmuje transport kolejowy i drogowy, gospodarka wodno-ściekowa, efektywność energetyczna w skali całej Polski.
Absorpcja roku do roku
EUR
O programie
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) to największy krajowy program operacyjny perspektywy 2021–2027 — z budżetem unijnym ok. 24,9 mld EUR jest jednocześnie jednym z największych programów spójności w całej Unii Europejskiej. Następuje po Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2014–2020 (POIiŚ), który z budżetem 27,4 mld EUR był największym programem UE na świecie.
FEnIKS finansuje cztery główne obszary: transport (kolej, drogi ekspresowe, porty, lotniska), środowisko i klimat (gospodarka odpadami, oczyszczalnie, ochrona przyrody), energetykę (efektywność energetyczna, OZE, sieci ciepłownicze) oraz ochronę zdrowia i kulturę. Program zarządzany jest przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej przy współudziale Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Infrastruktury i Ministerstwa Zdrowia. Do największych beneficjentów należą PKP PLK, GDDKiA, NFOŚiGW oraz samorządy realizujące projekty wodno-kanalizacyjne i energetyczne.
Co finansuje FEnIKS
To program dla projektów o dużej skali, zwykle ponadregionalnych. Najczęściej nie służy małym zakupom, tylko inwestycjom, które zmieniają sieć transportową, energetyczną albo środowiskową. W praktyce o charakterze programu decydują priorytety, a nie sama nazwa. Przy ocenie programu trzeba patrzeć jednocześnie na fundusz, perspektywę, instytucję zarządzającą oraz profil beneficjentów, którzy faktycznie podpisali umowy.
- transport kolejowy i drogowy
- gospodarka wodno-ściekowa
- efektywność energetyczna
- ochrona klimatu
- duża infrastruktura publiczna
Jeżeli projekt dotyczy inwestycji materialnych, punktem odniesienia jest zwykle FEDER albo Fundusz Spójności. Jeżeli chodzi o szkolenia, kompetencje, rynek pracy lub usługi społeczne, porównaj program z FSE+. Dla rolnictwa i obszarów wiejskich naturalnym kontekstem jest FEADER.
Kto może aplikować
| Typ beneficjenta | Jak czytać kwalifikowalność |
|---|---|
| GDDKiA, PKP PLK i spółki infrastrukturalne | Najbardziej typowa grupa dla tego programu; zwykle pojawia się w wielu priorytetach. |
| jednostki samorządu terytorialnego | Uprawnienie zależy od konkretnego naboru, miejsca realizacji i typu kosztu. |
| spółki komunalne | Uprawnienie zależy od konkretnego naboru, miejsca realizacji i typu kosztu. |
| administracja publiczna | Uprawnienie zależy od konkretnego naboru, miejsca realizacji i typu kosztu. |
| podmioty zarządzające infrastrukturą | Uprawnienie zależy od konkretnego naboru, miejsca realizacji i typu kosztu. |
Ile pieniędzy i jak interpretować wykorzystanie
Budżet katalogowy programu wynosi 24,9 mld EUR. W danych rocznych widocznych w serwisie suma podpisanych umów to 14,65 mld EUR przy 881 projektach. Różnica między budżetem a sumą umów nie musi oznaczać błędu: programy mają wieloletni cykl, część alokacji trafia do instrumentów zwrotnych, a projekty z końca perspektywy mogą być rozliczane po formalnym roku zakończenia.
Dla programu 2021-2027 ważna jest zasada n+3. Oznacza ona, że wydatki mogą pojawiać się w danych później niż sam rok budżetowy. Dlatego wykres roczny pokazuje tempo kontraktacji, a nie prosty kalendarz wypłat.
Najważniejsze projekty z programu
Projekty poniżej pokazują, jak program wygląda w praktyce: kto podpisuje umowy, w jakich sektorach pojawiają się największe kwoty i czy finansowanie jest skupione w kilku dużych inwestycjach, czy rozproszone między wiele mniejszych działań.
| Projekt | Beneficjent | Sektor / region | UE |
|---|---|---|---|
| Droga ekspresowa S19 Rzeszów–Lublin — Via Carpatia2019-2026 | Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad | Transport i gospodarka magazynowa / Podkarpackie | 920 mln EUR |
| Droga ekspresowa S17 — Via Carpatia (odcinek lubelski)2019-2026 | Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad | Transport i gospodarka magazynowa / Lubelskie | 850 mln EUR |
| Droga ekspresowa S61 Via Baltica — odcinek podlaski2019-2025 | Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad | Transport i gospodarka magazynowa / Podlaskie | 680 mln EUR |
| Droga ekspresowa S7 Kraków–Warszawa — odcinek małopolski2020-2027 | Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad | Transport i gospodarka magazynowa / Małopolskie | 650 mln EUR |
| Wschodnia obwodnica Bydgoszczy (S10/S5)2021-2028 | Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad | Transport i gospodarka magazynowa / Kujawsko-Pomorskie | 620 mln EUR |
| Droga ekspresowa S7 Kielce–Kraków (odcinek świętokrzyski)2019-2026 | Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad | Transport i gospodarka magazynowa / Świętokrzyskie | 580 mln EUR |
| Łódź Fabryczna — nowy dworzec i centrum transferu2012-2023 | PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. | Transport i gospodarka magazynowa / Łódzkie | 500 mln EUR |
| Modernizacja linii E30 Kraków–Katowice2019-2025 | PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. | Transport i gospodarka magazynowa / Małopolskie | 480 mln EUR |
Informacje o programie
- Kod
- FENIKS-2021
- Fundusz
- Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR)
- Perspektywa
- 2021-2027
- Zasięg
- Ogólnopolski
- Typ
- Krajowy
- Budżet UE
- 24,9 mld EUR
Najważniejsze nabory i dokumenty
Aktualne konkursy dla programu FEnIKS należy sprawdzać w oficjalnym serwisie Funduszy Europejskich oraz na stronach instytucji pośredniczących. Wyszukiwarka naborów jest najlepszym miejscem do weryfikacji terminów, regulaminu, poziomu dofinansowania i listy załączników.
Sprawdź oficjalne nabory dla programu. Po stronie danych historycznych porównaj też wszystkie programy operacyjne, ranking beneficjentów oraz podział regionalny.
Powiązane programy i następstwo perspektyw
Programy operacyjne zmieniają nazwy przy kolejnych perspektywach, ale ich funkcje często są kontynuowane. Dlatego FEnIKS najlepiej analizować obok programów z perspektywy 2014-2020, które pełniły podobną rolę. W praktyce POIR prowadzi do FENG, POIiS do FEnIKS, POWER do FERS, a RPO do regionalnych FE.
FAQ programu
- Co finansuje FEnIKS?
- FEnIKS finansuje przede wszystkim: transport kolejowy i drogowy, gospodarka wodno-ściekowa, efektywność energetyczna, ochrona klimatu, duża infrastruktura publiczna. Dokładny zakres zależy od priorytetu, konkursu i typu beneficjenta.
- Kto może aplikować do FEnIKS?
- Najczęstsze grupy beneficjentów to: GDDKiA, PKP PLK i spółki infrastrukturalne, jednostki samorządu terytorialnego, spółki komunalne, administracja publiczna, podmioty zarządzające infrastrukturą. Każdy nabór ma jednak osobną listę uprawnionych podmiotów.
- Czy FEnIKS jest programem krajowym czy regionalnym?
- Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 to program krajowy, dostępny dla projektów z całej Polski. Perspektywa finansowa programu to 2021-2027.
- Jak czytać kwoty przy programie FEnIKS?
- Kwoty w serwisie pokazują wartość umów o dofinansowanie albo budżet UE zapisany w katalogu programu. Nie są tym samym co faktyczne płatności na konto beneficjenta.
- Gdzie sprawdzić aktualne nabory?
- Aktualne nabory trzeba weryfikować w oficjalnym portalu Funduszy Europejskich oraz na stronach instytucji pośredniczących.
- Z czym porównać ten program?
- Najlepszym punktem odniesienia są programy z tej samej perspektywy (2021-2027), programy finansowane z tego samego funduszu (FEDER) oraz programy o podobnej funkcji w poprzedniej lub następnej perspektywie.