Bilans funduszy UE w Polsce 2014-2027 w liczbach

Co pokazuje bilans dwóch perspektyw

Dane z rejestru beneficjentów funduszy europejskich pozwalają zsumować dwie perspektywy finansowe w jednej tabeli. Łączna kwota dofinansowania to 115,5 mld EUR, rozdzielona pomiędzy 13 527 beneficjentów i 120 853 projekty w 380 powiatach i 16 województwach. To nie jest prognoza ani szacunek — to suma pozycji wpisanych do publicznego rejestru, z których każda ma przypisanego beneficjenta, program operacyjny i lokalizację.

Rozkład między perspektywami jest mocno asymetryczny. Perspektywa 2014-2020 jest domknięta i rozliczona, dlatego zawiera 83,7 mld EUR w 102 201 projektach. Perspektywa 2021-2027 dopiero się rozkręca: na dziś to 31,8 mld EUR w 18 652 projektach. Różnica w liczbie projektów (ponad pięciokrotna) pokazuje, na jakim etapie wdrażania znajduje się nowa perspektywa — duża część środków jest jeszcze przed kontraktacją.

Aktualne wartości obu perspektyw, wraz z datą pobrania zbioru, prezentujemy na stronie [/baza-dotacji](/baza-dotacji), a podział programowy na [/program](/program).

Gdzie trafia najwięcej pieniędzy w liczbach bezwzględnych

W ujęciu kwotowym pierwsze miejsce zajmuje Mazowieckie z 13,07 mld EUR. Za nim plasuje się Śląskie (11,42 mld EUR) oraz Małopolskie (9,03 mld EUR). Kolejne pozycje to Dolnośląskie (7,53 mld EUR), Wielkopolskie (7,13 mld EUR) i Podkarpackie (6,95 mld EUR). Ten ranking odzwierciedla w dużej mierze wielkość gospodarki i liczbę ludności poszczególnych województw — duże regiony absorbują duże kwoty, bo mają więcej beneficjentów i większą skalę inwestycji infrastrukturalnych.

Pełna lista wszystkich 16 województw, posortowana według kwoty, znajduje się na [/wojewodztwo](/wojewodztwo) oraz na mapie [/mapa-dotacji](/mapa-dotacji).

Gdzie fundusze najmocniej ważą per capita i wobec PKB

Ranking kwotowy myli, jeśli chce się zmierzyć rzeczywisty wpływ funduszy na region. Po przeliczeniu na mieszkańca kolejność się odwraca: na czele jest Warmińsko-Mazurskie z 3 830 EUR na mieszkańca, dalej Zachodniopomorskie (3 380 EUR), Podlaskie (3 367 EUR), Świętokrzyskie (3 300 EUR), Kujawsko-Pomorskie (3 278 EUR) i Podkarpackie (3 277 EUR). To regiony, które w ujęciu bezwzględnym nie dominują, ale w przeliczeniu na osobę dostały najwięcej.

Jeszcze wyraźniej widać to w relacji funduszy do regionalnego PKB. Tu prowadzi Warmińsko-Mazurskie, gdzie suma dofinansowania odpowiada 29,3% PKB województwa. Dalej: Podkarpackie (24,4%), Świętokrzyskie (23,9%), Podlaskie (23,5%), Lubelskie (23,3%) i Zachodniopomorskie (21,4%). Im uboższy region, tym większą część jego gospodarki stanowią środki unijne — to dokładnie mechanizm polityki spójności, który ma wyrównywać dysproporcje.

Zestawienia per capita i wobec PKB dla wszystkich województw aktualizujemy na [/wojewodztwo](/wojewodztwo).

Programy operacyjne, które rozdysponowały najwięcej

Na poziomie programów dominuje infrastruktura. Największym pojedynczym programem perspektywy 2014-2020 był Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 z 29,76 mld EUR. Jego następca w nowej perspektywie — Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 — to 14,65 mld EUR. Trzecie miejsce zajmuje Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 z 10,35 mld EUR, ukierunkowany na innowacje i B+R.

Dalej w zestawieniu znajdują się: Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 (5,25 mld EUR), Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020 (3,75 mld EUR), Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 2014-2020 (3,05 mld EUR), Program Operacyjny Polska Cyfrowa 2014-2020 (2,70 mld EUR) oraz Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny 2014-2020 (2,56 mld EUR).

Pełny podział środków według programów operacyjnych obu perspektyw dostępny jest na [/program](/program).

Powiaty: kontrast między kwotą a przeliczeniem na mieszkańca

Na poziomie powiatów kontrast między ujęciem bezwzględnym a per capita jest jeszcze ostrzejszy niż między województwami. Kwotowo prowadzą duże miasta na prawach powiatu: Powiat m. st. Warszawa (4,15 mld EUR), Powiat m. Kraków (2,70 mld EUR), Powiat m. Łódź (2,47 mld EUR), Powiat m. Wrocław (1,50 mld EUR), Powiat m. Lublin (1,36 mld EUR) i Powiat m. Poznań (1,27 mld EUR).

Gdy przeliczyć dofinansowanie na mieszkańca, na szczyt wskakują mniejsze jednostki. Najwyższy wynik per capita osiągnął Powiat m. Świnoujście (Zachodniopomorskie) — 8 614 EUR na mieszkańca, czyli ponad dwukrotnie więcej niż najlepsze województwo. Za nim: Powiat koszaliński (5 866 EUR), Powiat piotrkowski w Łódzkiem (5 634 EUR), Powiat m. Rzeszów (5 308 EUR), Powiat m. Toruń (4 482 EUR), Powiat m. Olsztyn (4 280 EUR), Powiat gołdapski (4 261 EUR) oraz Powiat m. Lublin (4 123 EUR). Lublin to jeden z nielicznych powiatów obecnych w obu rankingach naraz — wysoki kwotowo i wysoki per capita.

Pełne rankingi powiatów w obu ujęciach prowadzimy na [/powiat](/powiat) i [/rankingi](/rankingi).

Jak rozkładała się absorpcja w czasie

Z szeregu rocznego (kwoty kontraktacji w mln EUR według daty rozpoczęcia projektu) widać typowy cykl perspektywy finansowej. Pierwszy wielki impuls przypadł na 2014 rok — 15 544 mln EUR, czyli najwyższy odczyt w całym szeregu. Po nim absorpcja falowała: 4 387 mln EUR w 2015, ponowny skok do 11 461 mln EUR w 2016 i 11 029 mln EUR w 2017, a następnie stopniowe schodzenie — 7 603 mln EUR (2018), 5 811 mln EUR (2019) i 6 511 mln EUR (2020).

Start nowej perspektywy widać w 2021 (10 051 mln EUR), po którym przyszedł wyraźny dołek przejściowy w 2022 (2 501 mln EUR) — moment przełączania między domknięciem starej a rozkręceniem nowej perspektywy. Potem odbicie: 9 578 mln EUR w 2023 i szczyt nowej perspektywy 11 085 mln EUR w 2024. Lata 2025-2027 to już głównie projekty z datą rozpoczęcia w przyszłości: 7 454 mln EUR (2025), 2 822 mln EUR (2026) i 30 mln EUR (2027). Najwcześniejsza pozycja w szeregu to symboliczne 22 mln EUR z 2012 roku.

Interaktywny wykres roczny oraz rankingi dla pojedynczego roku znajdują się na [/rankingi](/rankingi) i [/rankingi/[rok]](/rankingi).

Skala bazy w jednym spojrzeniu

W sumie rejestr obejmuje 13 527 beneficjentów i 120 853 projekty w 380 powiatach i 16 województwach, na łączną kwotę 115,5 mld EUR. Każda pozycja jest powiązana z konkretnym beneficjentem, programem i lokalizacją, co pozwala filtrować dane na poziomie firmy, gminy, powiatu, województwa i programu. Wartości i daty pobrania zbioru aktualizujemy w [/baza-dotacji](/baza-dotacji).

Źródła danych: rejestr mapadotacji.gov.pl, baza Kohesio Komisji Europejskiej, dane demograficzne i PKB regionalne GUS, statystyki spójności Eurostat oraz kursy walut NBP wykorzystane do przeliczeń EUR/PLN.