Absorpcja funduszy UE rok po roku w Polsce (2014-2027)

Skala absorpcji w liczbach

Dane z rejestru beneficjentów obejmują 115,5 mld EUR dofinansowania ze środków europejskich, rozłożone na 120 853 projekty realizowane przez 13 527 beneficjentów w 16 województwach i 380 powiatach. To suma dwóch nakładających się okresów programowania: domykanej perspektywy 2014-2020 oraz uruchamianej perspektywy 2021-2027.

W podziale na perspektywy obraz jest jednoznaczny. Okres 2014-2020 to 83,7 mld EUR w 102 201 projektach, czyli zdecydowana większość rozliczonej dotąd kwoty. Perspektywa 2021-2027 zarejestrowała na ten moment 31,8 mld EUR w 18 652 projektach. Różnica wynika z naturalnego cyklu: starsza perspektywa jest już w fazie rozliczeń i zamknięć, nowa dopiero nabiera tempa. Aktualne kwoty obu perspektyw można sprawdzić na stronie [/program](https://ktoiledostaje.pl/program).

Absorpcja rok po roku

Najbardziej pouczające jest spojrzenie na rozkład środków w poszczególnych latach. Absorpcja nie rośnie liniowo, lecz faluje zgodnie z rytmem dwóch perspektyw, naborów i rozliczeń.

Pierwszy rzut oka pokazuje wyjątkowy 2014 z 15 544 mln EUR. To efekt startu perspektywy 2014-2020 i kumulacji decyzji o dofinansowaniu na samym jej początku. Po tym szczycie 2015 spada do 4 387 mln EUR, by w latach 2016-2017 wrócić powyżej 11 000 mln EUR rocznie. Następnie absorpcja słabnie: 2018 to 7 603 mln EUR, 2019 zaledwie 5 811 mln EUR, a 2020 zamyka starą perspektywę na poziomie 6 511 mln EUR.

Rok 2021 przynosi odbicie do 10 051 mln EUR, ale 2022 to najgłębszy dołek całego zestawienia, raptem 2 501 mln EUR. Ten spadek dobrze ilustruje zjawisko luki między perspektywami: środki 2014-2020 są już w dużej mierze zakontraktowane, a nowe programy 2021-2027 dopiero przechodzą procedury uruchomienia i pierwszych naborów. Po tym dołku absorpcja ponownie przyspiesza, do 9 578 mln EUR w 2023 i 11 085 mln EUR w 2024, co jest drugim najwyższym wynikiem w całym szeregu po rekordowym 2014.

Lata 2025-2027 wymagają ostrożnej interpretacji. Zarejestrowane 7 454 mln EUR w 2025, 2 822 mln EUR w 2026 i symboliczne 30 mln EUR w 2027 nie oznaczają, że absorpcja gwałtownie się załamuje. To kwoty już wprowadzone do rejestru dla projektów datowanych na te lata, które będą rosły wraz z kolejnymi naborami i podpisywaniem umów w perspektywie 2021-2027. Najświeższy obraz krzywej rocznej znajduje się na stronie [/rankingi](https://ktoiledostaje.pl/rankingi), a rozliczenia konkretnego roku pod adresem [/rankingi/[rok]](https://ktoiledostaje.pl/rankingi).

Gdzie trafiają pieniądze

W ujęciu bezwzględnym czołówka województw odpowiada mapie gospodarczej kraju. Prowadzi Mazowieckie z 13,07 mld EUR, przed Śląskiem (11,42 mld EUR) i Małopolską (9,03 mld EUR). Dalej plasują się Dolnośląskie (7,53 mld EUR), Wielkopolskie (7,13 mld EUR) i Podkarpackie (6,95 mld EUR). Pełną listę 16 województw z aktualnymi kwotami zawiera strona [/wojewodztwo](https://ktoiledostaje.pl/wojewodztwo).

Obraz zmienia się diametralnie po przeliczeniu na mieszkańca. Tu pierwsze miejsce zajmuje Warmińsko-Mazurskie z 3 830 EUR na osobę, następnie Zachodniopomorskie (3 380 EUR), Podlaskie (3 367 EUR), Świętokrzyskie (3 300 EUR), Kujawsko-Pomorskie (3 278 EUR) oraz Podkarpackie (3 277 EUR). Regiony, które w wartościach bezwzględnych pozostają w tyle za Mazowszem, w przeliczeniu na głowę wysuwają się na prowadzenie, co jest zgodne z logiką polityki spójności wspierającej obszary o niższym poziomie rozwoju.

Tę samą zależność potwierdza relacja funduszy do PKB. Najwyższy udział notuje Warmińsko-Mazurskie (29,3 proc.), przed Podkarpackim (24,4 proc.), Świętokrzyskim (23,9 proc.), Podlaskim (23,5 proc.), Lubelskim (23,3 proc.) i Zachodniopomorskim (21,4 proc.). Dla tych województw środki europejskie stanowią znacznie większą część lokalnej gospodarki niż dla regionów najbogatszych.

Programy operacyjne i poziom powiatów

Najwięcej środków rozdysponowały duże programy infrastrukturalne. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 to 29,76 mld EUR, a jego następca, Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027, zarejestrował dotąd 14,65 mld EUR. Trzecie miejsce zajmuje Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 z 10,35 mld EUR, dalej Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 (5,25 mld EUR), Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020 (3,75 mld EUR), Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 2014-2020 (3,05 mld EUR), Polska Cyfrowa 2014-2020 (2,7 mld EUR) oraz Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny 2014-2020 (2,56 mld EUR). Zestawienie wszystkich programów znajduje się na stronie [/program](https://ktoiledostaje.pl/program).

Na poziomie powiatów ponownie rozjeżdżają się dwie miary. W wartościach bezwzględnych dominują ośrodki metropolitalne: Powiat m. st. Warszawa z 4,15 mld EUR, Powiat m. Kraków (2,7 mld EUR), Powiat m. Łódź (2,47 mld EUR), Powiat m. Wrocław (1,5 mld EUR), Powiat m. Lublin (1,36 mld EUR) i Powiat m. Poznań (1,27 mld EUR). W przeliczeniu na mieszkańca lista wygląda inaczej: prowadzi Powiat m. Świnoujście (8 614 EUR na osobę) w Zachodniopomorskiem, przed powiatem koszalińskim (5 866 EUR), powiatem piotrkowskim w Łódzkiem (5 634 EUR), Powiatem m. Rzeszów (5 308 EUR), Powiatem m. Toruń (4 482 EUR), Powiatem m. Olsztyn (4 280 EUR), powiatem gołdapskim (4 261 EUR) i Powiatem m. Lublin (4 123 EUR). Dane dla wszystkich 380 powiatów dostępne są pod adresem [/powiat](https://ktoiledostaje.pl/powiat).

Jak czytać te dane

Krzywa rok po rok jest zapisem dwóch cykli budżetowych UE nakładających się na siebie. Szczyty 2014, 2016-2017 i 2024 odpowiadają fazom kontraktowania, a dołki, zwłaszcza 2022, lukom przejściowym między perspektywami. Wartości za lata 2025-2027 będą rosnąć w miarę wdrażania perspektywy 2021-2027.

Dwie miary, bezwzględna i na mieszkańca, prowadzą do różnych wniosków. Pierwsza pokazuje, gdzie fizycznie płynie najwięcej pieniędzy, druga, gdzie fundusze ważą najwięcej dla lokalnej gospodarki. Interaktywny przegląd kwot według regionów oferuje [/mapa-dotacji](https://ktoiledostaje.pl/mapa-dotacji), a wyszukiwarkę konkretnych beneficjentów i projektów strona [/baza-dotacji](https://ktoiledostaje.pl/baza-dotacji).

Źródła danych: rejestr beneficjentów mapadotacji.gov.pl, baza Kohesio Komisji Europejskiej, dane ludnościowe i PKB regionalne GUS oraz Eurostat, kursy walut NBP. Kwoty agregowane na podstawie rejestru; aktualne wartości zawsze na stronach na żywo wskazanych w tekście.